زنان پیشگام خودمراقبتی در ابعاد مختلف – پایگاه خبری – تحلیلی شناخت آنلاین


زنان از پیشگامان خودمراقبتی در ابعاد مختلف محسوب می شوند. خودمراقبتی زنان جزء لاینفک تمامی سطوح مراقبت های بهداشتی اولیه و تخصصی جامعه است و با اندکی سهولت در روند اجرای خودمراقبتی و تخصیص کافی بودجه می توان نه تنها در ارتقای سلامت گام های موثری برداشت. با در نظر گرفتن جایگاه دختر و زن در جامعه، گامی در جهت بهبود شرایط اقتصادی و اجتماعی خانواده و نگاه کلی به جامعه برداشته شده است.

تمام دنیا تشخیص می دهند که سلامت عامل مهم و تعیین کننده ای در دستیابی به توسعه پایدار است که می توان آن را از طریق خودمراقبتی در سطوح فردی، خانوادگی و اجتماعی آموخت. در این میان خودمراقبتی زنان به ویژه زنان ایرانی از اهمیت ویژه ای برخوردار است و بهبود در این زمینه می تواند ضامن سلامت نه تنها فرد، بلکه خانواده نیز باشد. به بیان واضح تر، خودمراقبتی یک رفتار اکتسابی، آگاهانه و هدفمند است که در آن فرد از دانش، مهارت ها و توانایی های خود به عنوان منبعی برای نظارت مستقل بر سلامت خود، فرزندان و خانواده اش استفاده می کند. با توجه به نقش های مختلف زنان در خانواده مانند مادر، همسر یا دختر و روابط عاطفی عمیق آنها با سایر اعضا، آنها اغلب توجه و فرآیندهای مراقبت از خود را نادیده می گیرند و نگران مراقبت از سایر اعضای خانواده و دیگران هستند. دلیلش این است. گاهی رعایت پیشگیری از بیماری و استراحت را خلاف شأن خود می دانند و در حد توان به خانواده خدمت می کنند.

از این رو اهمیت و ضرورت پرداختن نظام مند به مقوله خودمراقبتی به ویژه خودمراقبتی زنان یکی از مقوله هایی است که ارتباط مستقیم با برنامه های آموزشی و ارتقای سلامت جامعه دارد. زنان در این بخش باید آموزش های لازم و هدفمند را برای حفظ سلامت و رفاه خود و اعضای خانواده خود دریافت کنند. ارتقای سلامت، اصلاح سبک زندگی، پیشگیری از بیماری، حفظ سلامت و در نهایت درمان بیماری همگی زیرشاخه های خودمراقبتی زنان هستند. اما باید اذعان داشت که خودمراقبتی زنان هرگز جایگزین مراقبت ویژه زنان نبوده و نیست، بلکه مکملی برای پیشبرد اهداف نظام سلامت کشور بوده است. در این دو سال و با گسترش اپیدمی و ویروس کرونا، زنان در نقش مادر، همسر و فرزند در کانون خانواده و در نقش فعالان اجتماعی جامعه و بازار کار و به عنوان بازیگران خودمراقبتی جدی و مستمر و ایمنی خود و اعضایشان، خانواده و جامعه در پیشگیری از کرونا نقش داشتند.

در کشورهای پیشرفته، تعداد زیادی از مطالعات و تحقیقات علمی با استفاده از روش‌های مختلف نشان داده است که خودمراقبتی زنان در انواع سرطان‌ها و سایر بیماری‌های زنان، مهم‌ترین نوع مراقبت‌های اولیه بوده و هزینه‌های درمانی کشورها را به میزان قابل توجهی کاهش داده است. در اکثر کشورهای توسعه یافته، خودمراقبتی زنان توانسته است بین ۶۵ تا ۸۵ درصد از مراقبت های بهداشتی فرد و خانواده اش را بدون دخالت متخصصان بهبود بخشد.

این خودمراقبتی برای خانم ها می تواند در زمینه های مختلفی باشد مانند: توجه به وزن و حفظ آن در محدوده مناسب و تغذیه سالم. البته توجه به اهمیت فعالیت بدنی و آگاهی از تاثیر استرس بر سلامتی و اهمیت کنترل آن بسیار مهم است. خواب کافی و توجه به عوامل خطر پوکی استخوان و دانستن راه های پیشگیری از آن و شناخت راه های پیشگیری از بیماری هایی مانند آرتروز و کمردرد و از همه مهمتر شناخت سرطان های رایج بسیار مهم است. است

بنابراین آنچه برای قویتر شدن این موضوع از همیشه نیاز است، شرایط و زیرساختهای توانمندسازی زنان برای مراقبت از خود است. از آموزش های مورد نیاز در گروه های سنی مختلف دختران گرفته تا خودآزمایی های منظم و ماهانه و البته مهم ترین مهارت های تحصیلی و سبک زندگی سالم که قطعا بسیار مفید خواهد بود.

خودمراقبتی و فواید آن
خودمراقبتی و فواید آن

متاسفانه بررسی نظام سلامت کشور حاکی از عدم توجه عمومی جامعه و مسئولین در سطوح مختلف به موضوع آموزش و پیشگیری و خودمراقبتی به ویژه در حوزه زنان و علیرغم اولویت است. به پیشگیری نسبت به درمان داده می شود. تنها ۲۵ درصد از منابع سلامت به پیشگیری اختصاص می یابد.تصمیم گیران سطوح مختلف نظام سلامت خواسته یا ناخواسته ترجیح می دهند انرژی و منابع را صرف درمان بیماران کنند. همچنین این تصور غلط وجود دارد که افراد تا زمانی که بیمار نشوند برای سلامتی خود هزینه نمی کنند. اما البته رویکرد پدیده خودمراقبتی زنان باید تغییر کند و سلامتی که کشورهای موفق در حوزه سلامت تعریف می کنند پذیرفته شود. زیرا درمان مطمئناً صدها و شاید هزاران برابر گرانتر از پیشگیری است.

مهسا صالحی – کارشناس ارشد مدیریت مالی