شعرها و جشنواره های شعر عاشورایی بیش از داستان مورد توجه قرار گرفته است.



به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ابنا) ماه محرم ماه تأمل در اصل زندگی انسان است; ما چیستیم، چرا زندگی می کنیم و چه نوع زندگی می تواند ما را به کمال انسانی برساند. ماه تأمل فرا رسیده است و اکنون زمان آن است که ببینیم کلمات چگونه می توانند ما را در آن سال ها برای یادگیری درس های درست زندگی سوق دهند. سال‌هایی که آنجا نبوده‌ایم و درک ما از آن احتمالاً به اندازه یک دانه گندم است. راه های زیادی برای یادگیری این کلمات وجود دارد. ما احتمالاً بیشتر عمر خود را در شعر محرم و نوحه و مداحی گذرانده ایم و تصاویری از واقعه عاشورا نیز از طریق روضه ها به دستمان رسیده است. مساجد متکی به تاریخ و اسناد معتبر تاریخی هستند. اما کدام روش برای نسل جوان امروزی جالبتر است؟ دعایی بر اساس کتب تاریخی یا بر اساس داستان ها و افسانه ها برای رفتن راحت تر به دل سرزمین کربلا. داستان هایی که دست ما را به خیمه خانواده صلح و نیکی می برد و هر شخصیت مؤثر واقعه عاشورا را می توانیم بشناسیم و تصور کنیم. اما ادبیات داستانی مذهبی، به ویژه عاشورایی، برخلاف شعر عاشورایی، چندان در میان مردم رواج ندارد و از آن اطلاعی ندارند.
در رابطه با تأثیر حماسه حسینی بر ادبیات فارسی، به سراغ نویسندگانی می رویم که سعی می کنند رویکردی متفاوت داشته باشند و مخاطب امروز را با ابعاد جدیدی از ماه محرم، امام حسین (علیه السلام) و امام حسین (علیه السلام) آشنا کنند. واقعه عاشورا. در شماره اول با نویسنده طوبی ژار

در ادامه به داستان «سی گزارش به شیطان» پرداخته‌ایم.

«سی گزارش به شیطان» به صورت داستانی با هدف معرفی شخصیت های موثر در قیام عاشورا طراحی شده است. داستان اصلی به دنبال خشم و ناامیدی شیطان از مرگ معاویه است. راوی داستان، دستیار ویژه شیطان است که به او قول می‌دهد تا شش ماه دیگر نور پنجم، امام حسین (ع) را از زمین محو کند و برای این کار، آمدن بهترین افسران شیطان را درخواست می‌کند. تحت دستور او داستان به صورت سی گزارش به شیطان پیش می رود.

روایت عاشورا در فضای داستان برای شما چگونه بود؟ خاطره به یاد ماندنی از نوشتن داستان دارید؟
بیان عاشورا تنها بیان عشقی است که به هر زبانی خواهید شنید، بی نظیر است! زمان نگارش داستان مصادف با ناب ترین لحظات زندگی بود. سکوت شب و عطر سیب و یاد شهدا همه خاطرات جدا نشدنی است. بنابراین وقتی به آن ثانیه‌ها فکر می‌کنم، معنای واقعی الهام برای نوع بشر را درک می‌کنم.



ما انسان هستیم و از هماهنگی دنیای شیاطین آگاه نیستیم. شیطان در این داستان دستیاران ویژه و افسران دیگری دارد. چگونه این موجودات را برای مخاطب باورپذیر ساختید؟
سعی کردم از منظر دیگری به وقایع عاشورا نگاه کنم. درست است که ما قادر به تجربه دنیای ارواح نیستیم. اما از دل سنت، دعا و میراث شیعه، مطالبی وجود دارد که حاکی از لذت شیطان از مبارزه برای حق در زمین است. در تفاسیر قرآن داریم که شیطان دشمن هدایت انسان است. بنابراین، قاعدتاً در عرصه عاشورا و از نظر شیاطین حق نقض می شود

آنها راهی ندارند، پیروزی از آن ظالمان است، برای آنها موفقیت در مأموریت محسوب می شود. به نظر من، پس از رانده شدن از درگاه الهی، باور قسم شیطان برای شنوندگان این دنیا سخت نیست. به خصوص که مخاطب امروزی آگاهی و شناخت بالاتری نسبت به حق و باطل دارد.

«سی گزارش به شیطان» آیا می‌توان سی گزارش درباره مسائلی ارائه کرد که امروزه مردم را نادیده می‌گیرند؟

سوال شما حاکی از عمق تأمل در محتوای کتاب است. بله دقیقا همینطوره با نگاهی به داستان از این منظر، پیام های معرفتی کتاب از زاویه ای زیبا و تاثیرگذار به دست مخاطب خواهد رسید.

امروزه دلبستگی به محبت ائمه اطهار (علیهم السلام) راه نجاتی است برای نجات جان انسان که در میان فراز و نشیب زندگی مادی گیر کرده است. تا به حال شعر و ارادت سعی در حفظ چنین عشقی داشتند. به نظر شما داستان هم همین پتانسیل را دارد؟

به نظر من هر ابزار تبلیغاتی کارکرد و مخاطب خاص خود را دارد. وجود فلان فیلم، هر چند بی نقص و بی نقص، نمی توان گفت که وظیفه تبلیغ معارف دینی را انجام داده است و نیازی به نوشتن کتاب یا مداحی یا منبر برای آن نیست. چرا که مخاطبان بر اساس تجربیات زیستی، محیطی، آموزشی و سلیقه و تمایل خود، دیدگاه ها و علایق خاصی به هر یک از این ابزارها دارند. به نظر من این داستان توانایی بسیار مناسبی برای توصیف وقایع مذهبی برای مخاطب دارد. به خصوص داستانی که با تخیل نویسنده آمیخته شده و از سوی دیگر وجوهی از اصالت تاریخی خود را حفظ کرده است. چنین داستانی می تواند دعای مکتوب باشد و کتاب را برای همیشه سکوی زنده کند; منبر زنده و قابل حمل در هر زمان و هر مکان.

چرا

آیا ادبیات عاشورایی ما از شعر عاشورایی به خصوص در حوزه داستان بزرگسالان ضعیف تر است؟ آیا داستان های کمی در این زمینه نوشته می شود یا به خوبی معرفی نشده اند؟

همانطور که می‌دانید و از رسانه‌ها هم مشخص است، همیشه حامیان فرهنگی بیشتر به جشنواره‌ها و شب‌های شعر عاشورایی توجه داشته‌اند تا داستان. البته این مجموع عاملی نیست که فقدان تولید تخیلی را در مقایسه با شعر توجیه می کند. اما به نظر من یکی از مهمترین عوامل این است که همیشه به شعر و جشنواره های شعر عاشورایی توجه بیشتری شده است که به جای داستان، محصولات فرهنگی را خلق و ترویج می کند. دلیل دیگر، کاربردی بودن شعر عاشورایی برای انواع عزاداری ها و مجالس است که طبیعتاً شعر بیشتر مورد استفاده خوانندگان، گروه های سرود، گروه های بهاجان، خوانندگان و… است تا داستان. البته ممکن است عوامل دیگری نیز وجود داشته باشد. اما به نظر من دو عامل مهم وجود دارد که اشاره کردم.

ادبیات داستانی ایران از روایت واقعه عاشورا در سرزمین کربلا برای مخاطب داخلی، روایتش برای جهانیان و همه مردم فاصله زیادی دارد. به نظر شما چرا ما در جهانی شدن قیام امام حسین با استفاده از ابزار داستان و کتاب عقب هستیم؟ و چه باید بکنیم؟

در خصوص جهانی شدن داستان عاشورا، این موضوع شامل بسیاری دیگر از محصولات فرهنگی ایران می شود و محدود به مسائل عاشورایی نیست. دلیل آن به نظر من بیشتر متوجه متولیان و متولیان فرهنگی است و انگشت اتهام ابتدا به سمت آنها نشانه رفته است. چرا که نویسنده و ناشر فارسی آثار در تولید داخلی به اهداف خود رسیده اند و به دلیل گرانی ترجمه، کاهش ارزش ریال در برابر دلار و دشواری ارتباط بین المللی، تجهیزات و توان لازم را ندارند. ناشران بنابراین، این احتمال وجود دارد که انصافاً، رسالت جهانی شدن اثر بر دوش نویسنده است.

می گیرد و به متولیان فرهنگی نسبت می دهد. به نظر من باید در ترجمه بهترین تولیدات فارسی در کشورهای دیگر، اروپا و آمریکا نیز حرکت جدی صورت گیرد و دولت در این راستا توجه جدی داشته باشد.

برای نگارش این اثر از چه منابعی استفاده کرده اید؟
منابع در انتهای کتاب ذکر شده است. البته بیش از این منابع، مرهون تحقیق و آشنایی با معارف عاشورایی در طول سالیان مطالعات قبلی و تألیف آثاری بر آموزه های پیشین هستم.



آیا توصیف «سی گزارش به شیطان» از ادبیات پیشین عاشورایی الگوبرداری شده است؟
راستش را بخواهید، فکر نمی کنم قبلاً این زاویه را دیده باشم و از آن الهام گرفته باشم. حتی اگر کسی قبل از من از چنین رویکردی استفاده کرده باشد، اعتراف می کنم که نمی دانم. بنابراین نمی توانم مدلی برای این کار ارائه کنم. این کتاب به صورت خودجوش و الهام گرفته شده و طبیعتاً نوع ادبیات آن را هدیه رحمت الهی و شهدا می دانم.



داستان کدام شخصیت در این اثر برای شما دردسرسازتر بود؟
البته، ناراحت کننده ممکن است کلمه مناسبی نباشد. زیرا عظمت روحی و ارادت حضرت ام البنین به امام حسین (ع) غبطه برانگیز است. آدم از دیدن سیرجانی که عشق مادرانه اش را به عشق و حمایت امام حسین (ع) رها می کند، شوکه می شود.



این کتاب چند اثر دارد؟
البته قبل از اینکه نویسنده باشم، شاعرم و آثار شعری من با عنوان های «من شعله یاغی رباعی هستم»، «یکی تو را می خواند» و «پدرم امام است» منتشر می شود. در حوزه ادبیات «شهاب سنگ های هشت ساله پروانه های بی نشان منتشر کرده ام» و «رباب دو نکته دارد» و همچنین مقالاتی در دانشنامه دفاع مقدس یزد و آثارم در دست اجراست.

اطلاعات کتاب:
انتشارات سعد «سی گزارش به شیطان» را در ۱۳۰ صفحه در دو نسخه الکترونیکی و کاغذی به قیمت ۴۲ هزار تومان منتشر کرده است.