«قلبی که نداری» در بازنمایی زندگی یک طبقه مذهبی موفق است. مختصر بودن رمان جذابیتش را بیشتر کرد!


برای گزارش دادن آژانس کتاب ایران (ایبنا) محمدرضا شرفی خوبوشان، منتقد ادبی و نویسنده، در نشستی که امروز (۳۰ تیر) با همکاری مجمع ناشران انقلاب اسلامی و آژانس کتاب ایران برگزار شد، هر رمان را با تاکید بر شکل ادبی آن تعریف و بررسی کرد. وی با در نظر گرفتن اینکه نویسنده خود را می یابد و مخاطب را شناسایی می کند تا معیارهای رفتن به سمت آن را داشته باشد، گفت: مخاطبان این رمان جوانانی هستند که آماده ازدواج هستند. این در اندازه بزرگ در ۱۰۰۰۰۰ کلمه نوشته شده است تا رمان کوتاه شود.

وی گفت: با رمانی روبه رو هستیم که خط مشخصی دارد و پیچیده نیست، یعنی زنی که اول ازدواج نکرد و تصمیم به ازدواج مجدد گرفت، معلوم است در راه است و به کجا ختم می شود. بنابراین، چنین رمانی را می‌توان خیلی مختصر نوشت و ۳۲۲ صفحه بسیار طولانی بود.

شرفی خوبوشان با تاکید بر اینکه طول رمان تکرار شده است، افزود: مسیر رمان مشخص است، ارغوان با صالح ازدواج ناموفق داشت و در فکر ازدواج با مردی به نام طاها است و کل ماجرا حول رابطه او با ارغوان می چرخد. . این دو نفر می توانند این کار را در ۱۰۰ صفحه انجام دهند. وقتی حجم زیاد است، منطقی است که دارای شاخه های فراوان، ماجراهای بسیار و دغدغه های عمیق و اساسی فکری و عقیدتی باشد.

وی افزود: وقتی مخاطب جوان است باید توجه داشت که این گونه مخاطبان تا کی می خواهند داستان فلان راوی را دنبال کنند؟ در سرتاسر رمان، مردم درباره یک اتفاق خاص صحبت می کنند و وقتی فقط یک دغدغه خاص وجود دارد، کم کم تب و هیجان رمان تا صفحات آغازین یعنی صفحات ۲۰ تا ۳۰ فروکش می کند و یکنواختی مخاطب را خسته می کند.

شرفی خوبشان «دل با تو» را در زمره رمان های اجتماعی قرار داد و افزود: در این رمان تعریفی از رمان اجتماعی وجود ندارد. دامنه مشارکت عمومی در رمان های اجتماعی بیشتر است و رمان به صحنه تعامل اجتماعی تبدیل می شود. از آنجایی که شخصیت‌های اصلی رمان اجتماعی متعلق به سازمان‌های مختلف هستند، با خواندن داستان رمان، آگاهی از اوضاع سیاسی و اجتماعی به دست می‌آید. «ذهن بدون تو» رمانی خانوادگی است که شخصیت اصلی آن با دیگر سازمان‌های اجتماعی درگیر نیست و دغدغه‌های سیاسی و اجتماعی جامعه را نشان نمی‌دهد. این رمان تنها به نگرانی ارغوان می پردازد که صالح انتظاراتش را برآورده نکرده و به فکر ازدواج با طاها است. «قلبی بدون تو» رمانی ازدواج و خانوادگی محسوب می شود.

وی گفت: در تحلیل و بررسی این داستان باید هدف اصلی نویسنده را در نظر داشت. نویسنده این اثر نه تنها به دنبال سرگرم کردن مخاطبان بوده، بلکه راهی برای تجربه تجربه و استفاده از آن در زندگی خود فراهم کرده است. به همین دلیل نویسندگان موفق بوده اند و تمام تلاش خود را به کار گرفته اند تا خواننده مشتاق بتواند شخصیت ارغوان را ارزیابی و ارزیابی کند. خواننده این اثر با بررسی شخصیت ارغوان به ضعف او پی می برد.

وی توضیح داد: ما در این رمان آدم های زیادی داریم اما داستان های زیادی نداریم. این داستان یک جریان خاص است و بقیه داستان خاطرات و جزئیات بیان و رفتارهای شخصی است که به خط اصلی داستان اضافه می شود. طرح داستان محدود و روشن است و قهرمان داستان مکان و زمانی ندارد. این رمان را می توان تا ۱۵۰۰۰ کلمه کوتاه کرد.

شرفی خوبوشان نیز گفت: بهتر است از قصه گوها بیشتر در داستان استفاده شود. اگر داستان‌نویس‌ها، زمان و مکان‌ها زیاد بود، حجم رمان منطقی بود و تعداد کلمات باید بر اساس توانایی آن بر اساس تعداد داستان‌ها و راویان باشد. وقتی با یک اتفاق مواجه می شویم، طولانی و یکنواختی را تجربه می کنیم و تعدد رمان ها می تواند این اثر را لذت بخش تر کند.

وی تاکید کرد: سلیقه ای نیست، بلکه نویسنده باید از بهترین روش ها و تکنیک ها برای جذابیت کار خود استفاده کند. راوی این رمان زنی از خانواده ای سنتی و مذهبی است که از حقوق کامل برخوردار نیست و داستان های متفاوتی را تجربه نمی کند. اگر داستان‌سرایان بیشتر بودند، عیب‌های دانای کل را نمی‌دیدیم و رمان پر رنگ‌تر و جذاب‌تر می‌شد. حجم محدود این رمان باعث موفقیت بیشتر آن شد.

این منتقد گفت: مهمترین ویژگی مثبت «قلبی که داری» پرداختن به یک طبقه اجتماعی خاص یعنی قشر مذهبی و سنتی است که به طور خاص به موضوع ازدواج و روابط خانوادگی نگاه می کنند. شخصیت‌های این رمان، تمرین اخلاقی را ترویج می‌کنند و بر حفظ روابط انسانی و اسلامی تمرکز می‌کنند که به خوبی نمایانگر زندگی این طبقه است. این ویژگی را در رمان های دیگر نمی بینیم. دستاوردهای بزرگ این اثر حاصل تجربه نویسنده در روایت و نوشتن داستان کوتاه است.

وی تصریح کرد: به جوانانی که این رمان را می خوانند پیشنهاد ازدواج می دهند. نقاط ضعف شخصیت های اصلی داستان در کتاب نشان داده شده است اما بهتر بود داستان را از دید سایر شخصیت ها نیز توضیح می دادیم.

من نگران افزایش امید بودم
همچنین در این نشست، فاطمه سلیمانی ازندریانی، نویسنده کتاب، با اشاره به اینکه اولین تجربه من از خلق اثر عاشقانه اجتماعی بعد از تجربه کار مذهبی، نوشتن «قلبی که نداشتی» بود، خاطرنشان کرد: پیشنهاد نوشتن را دادم. چنین کاری به ناشر که قبول کردم.و کم کم شخصیت ارغوانی در ذهنم شکل گرفت و از موضوع اولیه دور شدم. هر لحظه هنگام خلق این شاهکار تصویر کلی در ذهن من بود و شخصیت ها را خلق کردم و رمان را از ابتدا تا انتها ننوشتم، بلکه صحنه ها را نوشتم و قطعات را ویرایش طولانی و سخت نگه داشتم. که یک ماه طول کشید.

وی افزود: داستان از جایی شروع می شود که ارغوان از همسرش جدا شده و متوجه می شویم که پدر و مادرش را از دست داده و توسط دوست پدرش بزرگ شده است. این رمان خانواده محور است و سعی کرده ام در خوانندگان امید ایجاد کنم. با تحلیل رابطه ارغوان با افراد دیگر، بینندگان می توانند به تحلیلی از خانواده ایرانی برسند.

سلیمانی گفت: استفاده بیش از حد از شخصیت ها اشکالی ندارد و در ادبیات روسی نمونه های زیادی وجود دارد. همچنین استفاده راوی عمدی و بر اساس سلیقه شخصی بوده است.